Yeni bir bilimsel araştırma, yüksek sesli ortamlarda kısa süre bulunmanın bile Parkinson hastalığının ilerlemesini hızlandırabileceğini ortaya koydu. Çinli bilim insanları tarafından yürütülen çalışma, çevresel faktörlerin nörolojik hastalıklar üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı. Günlük yaşamda sıkça maruz kaldığımız yüksek seslerin, beynin dopamin üretimini etkileyerek Parkinson benzeri belirtileri tetikleyebileceği bildirildi.
1 Saatlik Gürültü Parkinson Riskini Artırıyor
Araştırmacılar, Parkinson’un erken evresindeki fareler üzerinde gerçekleştirdikleri deneylerde, 85 ila 100 desibel aralığında sese maruz kalmanın beyin fonksiyonları üzerinde belirgin bir bozulmaya yol açtığını tespit etti. Bu ses seviyesi, bir çim biçme makinesi veya mutfak mikserinin çıkardığı gürültüye denk geliyor.
Deneylerde, yalnızca bir saat boyunca bu düzeyde sese maruz kalan farelerde hareket yavaşlaması ve denge bozukluğu gözlemlendi. Deneyin ikinci aşamasında, fareler yedi gün boyunca her gün bir saat gürültüye maruz bırakıldığında, bu etkilerin kalıcı hale geldiği belirlendi. Bilim insanları, kısa süreli maruziyetin bile beyin sinir hücrelerinde hasara yol açabileceğini vurguluyor.
Beyindeki Dopamin Üretimini Engelliyor
Çalışma sonuçlarına göre, yüksek sesin beynin işitme merkezi olan “inferior colliculus” bölgesini aşırı uyardığı, bu bölgenin dopamin üretiminden sorumlu “substantia nigra” ile doğrudan bağlantılı olduğu tespit edildi. Aşırı uyarılma sonucunda dopamin üreten nöronlar zarar görüyor, bazıları tamamen ölüyor.
Bu süreç, dopamin taşıyıcı VMAT2 proteininin seviyesini düşürerek beyindeki dopamin dengesini bozuyor. Böylece, Parkinson benzeri motor bozukluklar ve denge kaybı ortaya çıkıyor. Uzmanlar, bu bulguların gürültü kirliliğinin yalnızca işitme sağlığını değil, aynı zamanda nörolojik sistemleri de ciddi biçimde etkilediğini gösterdiğini ifade ediyor.
Parkinson Sadece Genetik Değil: Çevresel Faktörler de Etkili
Uzmanlar, araştırma sonuçlarının Parkinson hastalığının yalnızca genetik nedenlerle açıklanamayacağını, çevresel etkenlerin de önemli rol oynadığını belirtiyor. Gürültü kirliliği, hava kirliliği ve stres gibi dış faktörlerin, beynin kimyasal dengesini bozarak sinir hücrelerinde kalıcı hasarlara neden olabileceği vurgulanıyor.
Araştırma ekibine göre, özellikle şehir yaşamında uzun süreli yüksek ses maruziyeti, Parkinson’un yanı sıra Alzheimer gibi diğer nörolojik hastalıkların da ilerlemesini hızlandırabilir. Bilim insanları, toplum genelinde gürültü kirliliğiyle mücadele edilmesi gerektiğini, bireylerin de yüksek sesli ortamlardan olabildiğince kaçınmasının önem taşıdığını ifade ediyor.
